Sitodruk

Kolejną, doskonale znaną metodą druku jest sitodruk. Co istotne, tę technikę można zastosować na wielu tworzywach, takich jak papier, tektura, folia, metal, a nawet na uformowanych przedmiotach. Jednak to właśnie branża odzieżowa przyczyniła się do największej popularyzacji tej metody. Sitodruk doskonale sprawdza się przy zadrukowywaniu płaskich i dużych powierzchni z użyciem farb sitodrukowych.

A – Farba , B – Rakiel, C – odkryta część siatki, D – część siatki zakryta szablonem, E – rama siatki, F – odbitka graficzna

Czym jest Sito ?

Najważniejszym elementem całego procesu – jak wskazuje sama nazwa – pozostaje sito. Ale czym ono właściwie jest? Proces sitodruku zawsze rozpoczynamy od przygotowania sita, czyli aluminiowej ramy z naciągniętą na nią specjalną siatką. I to właśnie ta siatka odgrywa kluczową rolę. Po zablokowaniu otworów w miejscach niedrukujących powstaje matryca gotowa do pracy. Następnie farba zostaje przetłoczona przez odsłonięte oczka siatki. Co ciekawe, najczęściej stosowane siatki zawierają od 100 do 150 włókien na cm².

Zakrywanie miejsc nie drukowych odbywa się na kilka sposobów. Najważniejsze z nich to:

• nanoszenie ręczne roztworu na siatkę, który po zaschnięciu tworzy warstwę nieprzepuszczalną,
• rysunek tuszem lub kredką litograficzną na powierzchni siatki,
• szablony wycinane z papieru lub folii,
• powlekanie siatki emulsją światłoczułą, która po wyschnięciu naświetlana jest w kopioramie.

Rakiel

Kolejnym niezbędnym narzędziem jest rakiel, czyli urządzenie służące do przeciskania farby przez siatkę bezpośrednio na podłoże. W zależności od specyfiki zlecenia rakiel może mieć różne wymiary. Zwykle wykonuje się go z tworzywa sztucznego, elastycznej taśmy oraz uchwytu. Warto dodać, że znany jest również jako przecierak.

Farby

Jeśli chodzi o farby, w sitodruku wyróżniamy dwa główne typy: farby wodne oraz plastizolowe. Farby wodne nie zawierają PVC ani formaldehydu, co stanowi ich dużą zaletę. Dodatkowo pozwalają na drukowanie przy użyciu bardzo gęstych siatek i zapewniają intensywne nasycenie kolorów.

Z kolei farby plastizolowe wyróżniają się większą gęstością. Dzięki temu umożliwiają skuteczne pokrywanie mniej chłonnych lub mniej gładkich podłoży. Co więcej, nie zasychają one na sicie podczas drukowania, co znacznie usprawnia cały proces.

W sitodruku stosuje się również mniej popularne farby, takie jak rozpuszczalnikowe, farby UV czy specjalistyczne kleje sitodrukowe.

Proces druku

Proces druku to bardzo prosta, nieskomplikowana czynność polegająca na przeciskaniu farby przez siatkę. Na jej powierzchni rozprowadzona jest farba. Po przesunięciu po niej raklą, farba jest przeciskana przez wolne oczka w siatce, bezpośrednio na podłoże drukowe. Nieco
inaczej sytuacja wygląda w przypadku przedmiotu okrągłego. W tej sytuacji rakla stoi w miejscu a przesuwa się sito oraz obraca przedmiot  drukowy.

Najnowsze urządzenia do sitodruku posiadają serwonapędy które synchronizują prędkość sita i przedmiotu.

Historia Sitodruku

Historia sitodruku rozpoczyna się w Japonii. To właśnie tam, już w XVII wieku, wykorzystywano tę technikę do ozdabiania kimon. Co ciekawe, za pionierów tej metody uważa się Yuzensai Miyasaki oraz Zisukeo Hirose. Pierwszy z nich ozdabiał kimona przy jej użyciu, natomiast drugi stworzył szablon zwany „katagami”. Podobnie jak dziś, papierowy motyw nakładano na siatkę wykonaną z ludzkich lub zwierzęcych włosów, którą rozpinano na drewnianej ramie. Co więcej, na wyspach Fidżi do tworzenia szablonów używano liści bananowca – to ciekawostka, która podkreśla kreatywność różnych kultur.

Wraz z początkiem I wojny światowej sitodruk zaczął dynamicznie się rozwijać w Stanach Zjednoczonych. Warto wspomnieć, że John Pilsworth z San Francisco opracował metodę wielokolorowego druku z jednej formy, co zrewolucjonizowało ten proces. Kolejny przełom nastąpił dzięki wynalazkowi Louisa F. D’Autremont – filmowi szelakowemu o nazwie Profilm, który znacząco usprawnił przygotowywanie szablonów. Wkrótce potem Joseph Ulano wprowadził na rynek film celulozowy, który – co istotne – stosujemy do dziś.

W XX wieku sitodruk dotarł do Europy i szybko zyskał popularność jako technika poligraficzna. Co więcej, niedługo potem Serigrafia pojawiła się również jako forma artystyczna, trafiając do szkół i pracowni. Warto dodać, że w Polsce w latach 70. i 80. XX wieku sitodruk odgrywał ważną rolę w działalności podziemnych drukarni.

Obecnie w Polsce działa Polskie Stowarzyszenie Sitodruku i Druku Cyfrowego, z siedzibą w Krakowie (wcześniej znane jako Stowarzyszenie Sitodrukarzy Polskich). Organizacja ta aktywnie promuje wiedzę na temat sitodruku, a także regularnie przekazuje branżowe nowości. Co ważne, stowarzyszenie to należy również do międzynarodowej organizacji FESPA